O país invisible
Este ensaio de Arturo Lezcano recolle historias sobre a emigración, exilio, desarraigamento, promesas, enganos, supervivencia, vergoña e orgullo. Italianos, irlandeses e xudeus souberon contar as súas epopeas en libros e filmes, pero os galegos, outro dos grandes pobos migrantes do século XX, non contaban, ata o de agora, cun gran relato sobre a súa diáspora. É aquí, O país invisible. A epopea atlántica da diáspora galega, publicado a finais de 2025 pola editorial Libros del K.O. Guiado pola desmesura de vinte anos de viaxes e mudanzas, entrevistas e lecturas e armado coas ferramentas do reporteirismo minucioso, Lezcano asina unha obra monumental que se le como unha fábula, un libro de viaxes, unha elexía e unha crónica en primeira persoa. Ou coma un As mil e unha noites das Américas contada a través dunha galería de personaxes galegos engaiolantes que crearon unha nova vida (e un país invisible) da outra beira do océano.
"Traballar, aforrar, progresar.
Incorporase á conversa Antonio Barro, outro dos socios, apelando a triloxía que define a diáspora, e coa que el resume a vida dos seus pais. Barro naceu en Miñotos, Lugo, e emigrou xunto a eles cando tiña catorce anos, en 1970, última fornada migratoria. O verán anterior, mentres o ser humano chegaba á lúa, naquela aldea á que apenas chegara a luz eléctrica, apareceu un veciño residente na Arxentina a bordo dun Chevrolet 400, un deses coches xigantes americanos. Cando os viu malvivindo da terra, convenceunos de que collesen o barco.
-Tiñamos vacas, trigo, millo, patacas e piñeiros, e iso permitiu que eu estudase. Pero xa non quería estudar máis, a idea de Buenos Aires seduciume moito. Cando chegamos sentinme na casa de tanto que oíra falar de todo isto.
Antonio, cabeleira grisalla e abondosa, a bágoa a pingar en cada frase, fala no salón onde funcionaba a antiga barbaría do Tortoni -ata iso tiña-, arrodeados de andeis acugulados de libros e unha luz amarela sobre o ambiente. Algunha ver asoma un turista para tirar unha foto da barbaría, onde antes se traballaban os bigotes mentres as familias xogaban ao pool. Fronte a el, un cafe, que remexe mentres mira fotos no móbil. Nunha sae o seu pai, que tardou só tres días en empezar a traballar no Tortoni desde que baixou do barco, porque os seus irmáns xa eran socios do bar.
- Na aldea non se podían permitir ningunha festa, porque tiñan que deixar a vaca muxida e a casa feita, e aínda así era imposible descansar. Por iso cando lle dixeron despois dun ano traballando se quería vacacións, respondeu: «Vacacións? Xa estou todo o día de vacacións». Comprende por que este lugar era un paraíso para eles.
Traballar oito horas e esquecer o eido, as pragas, o arado, a subsistencia, iso xa supoñía case facer as Américas. Calculan Antonio e Miguel Ángel que coas propinas dun mes pagaban o alugueiro do piso. O salario aforrábano completo, e a repartición de dividendos, tamén. Seis anos despois, ao fin colleron vacacións. Nese tempo só saíran do barrio para ir ao campo do Centro Galicia e ao hospital do Centro Gallego. Aqueles dez días en Mar del Plata souberon por primeira vez na vida o que significaba o descanso. Tiñan cincuenta e tres e corenta e oito anos respectivamente".
Libraría NUMAX |
